بهترین‌ها برای بهترین‌ها

غار (Cave)

   بعضی از غارها فقط یک حفره‌ی کوچک هستند که فقط یک نفر می‌تواند وارد آن شود؛ اما برخی دیگر گذرگاه‌ها و اتاقک‌های تو در تو دارند. پارک ملی غار ماموت در کنتاکی ، در ایالات متحده آمریکا ، طولانی‌ترین غار دنیاست. راهروهای درهم پیچیدهٔ این غار ، روی هم ۵۶۰ کیلومتر طول دارند. در ایران نیز غار علیصدر از غارهای بسیار دیدنی و طولانی استان همدان است. غار چال‌نخجیر استان مرکزی نيز یکی از زیباترین غارهای آهکی جهان است.

عوامل به وجود آورنده‌ی غارها

   عوامل مختلفی باعث پیدایش و شکل‌گیری غارها می‌شوند. این عوامل می‌توانند فرآیندهای شیمیایی ، نیروهای زمین‌ساختی (تکتونیکی) ، میکرو ارگانیسمها ، فشار ، تأثیرات اتمسفری ، حفاری‌های انسان و ... باشند.

   گاهی غار در صخره‌های ساحل دریا ، بر اثر حملهٔ موج‌ها به بخش‌های جدید سنگ‌ها ایجاد می‌شود. فشار آب و بلورهای ریز نمک ، به آرامی صخره‌های ساحلی را تخریب می‌کند. گاهی نيز ممکن است غارهای طولانی و تونل مانندی در یخچال‌ها ، یعنی جایی که آب ناشی از ذوب از زیر یخ‌ها عبور می‌کند ، ایجاد شود. در نواحی آتشفشانی هم می‌توان غارهای مشابهی دید ، که در اثر ایجاد شکاف در جویباری از گدازه‌های آتشفشانی ایجاد شده‌اند.

   توجه : لزوما یک غار فقط با یک فرآیند به وجود نمی‌آید؛ گاهی عوامل متعددی در پیدایش و شکل‌گیری يک غار مؤثرند.

طبقه‌بندی غارها

   غارها را می‌توان از جنبه‌های گوناگونی دسته‌بندی کرد ، که در ذیل به صورت اجمالی به معرفی آنها می‌پردازیم :

   ۱- از نظر جنس سنگ‌های محیطی :

• غارهای آهکی (سنگ آهک ، دولومیت ، ماربل)
• غارهای گچی
• غارهای گدازه‌ای (ماگمایی)

   ۲- از نظر ریخت‌شناسی (مورفولوژی) و ساختار هندسی :

• غارهای افقی : شامل تونل‌های افقی نزدیک به هم هستند.
• غارهای شکافی : شامل تنها یک شکاف در سنگ یا صخره هستند.
• غارهای عمودی : شامل چاه یا چاههایی هستند که با هم مرتبط بوده و فاصله نزدیکی به هم دارند.
• سیستمهای غاری : به خاطر بزرگی ، ویژگی‌های مختلفی را با هم دارا هستند.

   توجه : تفکیک غارهای افقی و عمودی صرفا برای غارهای کوچکی است که در آنها یک تونل و یا یک چاه وجود دارد؛ در اکثر غارها به خاطر فضای بزرگ و تعدد تونل‌ها و چاه‌ها ، سیستم غاری وجود دارد.

   ۳- از نظر زمان پیدایش :

• غارهای اولیه : در فضای بین سنگ‌ها و صخره‌ها (در زمان شکل‌گیری آنها) به وجود می‌آیند؛ مانند تونل‌های گدازه‌ای یا غارهای توفا (Tufa).
  (توفا : نوعی سنگ رسوبی است ، که از رسوب لايه‌های نازک کربنات کلسيم يا به مقدار کمتر سيليس ، در اطراف چشمه‌های آب شور و يا به صورت پوششی در اطراف استالاکتيت‌ها يا استالاگميت‌ها تشکيل می‌شوند.)
• غارهای ثانویه : بعد از پیدایش سنگ‌ها و صخره‌ها ، در اثر عوامل غارزا به وجود می‌آیند؛ اکثر غارهای جهان جزو غارهای ثانویه محسوب می‌شوند.
• غارهای رده سوم : بر اثر متلاشی شدن غارهای دیگر به وجود می‌آیند.

   ۴- از نظر عمر سنگ‌ها :

   این دسته‌بندی برای غارهای آهکی به کار می‌رود. (آهک : نوعی سنگی رسوبی می‌باشد و یکی از مشخصه‌های اصلی آن ، زمان پیدایش است.)

• آهک‌های جدید (اخیر) یا توفا : در سراسر جهان یافت می‌شوند.
• آهک‌های ژوراسیک
• آهک‌های دونین (Devonian)

   ژوراسیک : یکی از دوره‌ها در دوران دوم زمين‌شناسی است. طول اين دوره ۶۰ میلیون سال است.

   دونین : یکی از دوره‌ها در دوران اول زمین‌شناسی است. دوره دونین از ۴۰۸ تا ۳۶۰ میلیون سال پیش به طول انجامیده است.

   ۵- از نظر روش شکل‌گیری :

• غارهای طبیعی
• غارهای دست‌کـَنده (دست‌کن، مصنوعی)

   البته شاید بتوان گروه سومی هم در نظر گرفت و آن گروه غارهای طبیعی-دست‌کنده (مانند غار کرفتو) می‌باشد. این نوع غارها معمولا منشأ طبیعی دارند که بعدها توسط بشر و برای مقاصد گوناگون حفاری و حجاری شده‌اند.

گرد آورنده :  بهترين‌ها برای بهترين‌ها  (http://hiwa66.blogfa.com)

منابع :

مطالب مرتبط (فضا شناسی و آشنايی با اجرام آسمانی) :

مطالب بیشتر (زمین شناسی) :